شبکه بهداشت و درمان شهرستان مرودشت
تاثیر سیگار بر سلامت روان
تأثیر نیکوتین بر مغز و سیستم عصبی سبب میشود آن بخشهایی از مغز که مربوط به یادگیری، توجه، کنترل تکانهها و خلق و خوی است مختل شود. در واقع تأثیر نیکوتین بر سیستم عصبی به این گونه است که موجب بیقراری در افراد میشود و از میزان خودکنترلی آنها میکاهدو همینطور مصرف سیگار خطر احتمال ابتلای فرد به اختلال افسردگی اساسی را افزایش میدهدسیگار مانند دیگر ماده های مخدر با تاثیر گذاشتن بر گیرنده های کولینرژیک راه را برای مصرف دوباره خود باز میکنند تحقیقات نشان داده است که نیکوتین سطح دوپامین را در مغز افزایش میدهد دوپامین انتقال دهندهی عصبی است که مسوول احساس لذت و بهزیستی است همچنین باعث افزایش میزان دوپامین توسط سیستم لیمبیک میشود که مسیرهای پاداش مغز را فعال میکند.
این مسیرها همان راه پاداشی را در مغز فعال میکنند که سایر داروهای مخدر و محرک مانند کوکائین یا آمفتامین فعال میکنندهنگامی که مواد مخدر مثل کوکائین یا نیکوتین،مسیرهای پاداش را فعال میکنند تمایل خود را برای استفاده دوباره از آنها تقویت میکنند؛ زیرا احساس خوبی دارد. بنابراین این تاثیرات نیکوتین شدید در عرض چند دقیقه از بین میرود.
به همین دلیل سیگاری ها باید روزانه دز مصرف خود را به صورت متناوب ادامه دهند تا اثر لذت بخش نیکوتین را حفظ کنند و از علائم ترک جلوگیری کنند نیکوتین و آدرنالین هنگامی که فرد در معرض دود سیگار قرار میگیرد، نیکوتین موجود در این دود به سرعت در خون جذب میشود و در عرض ده ثانیه بر مغز اثر میگذارد. در نتیجه هورمون آدرنالین که هورمون جنگ و گریز است آزاد میشود.
از نظر فیزیکی، آدرنالین میزان ضربان قلب و فشار خون را کاهش میدهد و جریان خون را به عضله قلب محدود میکند. وقتی این اتفاق میافتد سیگاریها دچار تنفس سریع و سطحی میشوند، طوری که ضربان قلب مانند زمانی میشود که فرد در حال مسابقه دادن است همچنین آدرنالین به بدن دستور می دهد که گلوکز بیش از حدی را به جریان خون منتقل کند
نیکوتین و انسولین همچنین باعث آزاد شدن انسولین از لوزالمعده می شود. انسولین هورمونی است که مسئول حذف قند اضافی از خون فرد است.
این در حالی است که فرد سیگاری را در یک وضعیت هایپرگلیسمی قرار می دهد. به این معنی که قند بیشتری از حد نرمال در خون فرد سیگاری موجود است. قند خون بالا به عنوان یک مهار کننده اشتها عمل می کند، بطوریکه سیگاری ها احساس می کنند که سیگار احساس گرسنگی را کاهش می دهد.
نیکوتین همچنین می تواند منجر به حساسیت به انسولین، مقاومت به انسولین و نیز افزایش خطر ابتلا به سندرم متابولیک، دیابت نوع ۲ و بیماری قلبی عروقی شود.
همچنین بر هورمونهای تیروئید، هورمون های هیپوفیز، هورمون های جنسی و هورمون های آدرنال نیز تأثیر می گذارد. مقاومت به انسولین در افراد سیگاری ممکن استب خاطر این باشد که نیکوتین، بدن را تحریک می کند تا سطح بالایی از آندروژن های آدرنال تولید کند.
به عبارت دیگر همانطور که عنوان شد نیکوتین بر متابولیسم گلوکز بدن تاثیر می گذارد، منجر به هایپرگلیسمی می شود و سپس هایپرگلیسمی میتواند موجب مقاومت به انسولین شود.مواد شیمیایی در سیگار
علاوه بر نیکوتین، دود سیگار از بیش از ۷۰۰۰ مواد شیمیایی سمی و قیر نیز تشکیل شده است. قیر که می تواند بین ۷ تا ۲۰ میلی گرم و یا بیشتر در هر سیگار متفاوت باشد، سیگاری ها را در معرض افزایش خطر سرطان ریه، آمفیزم و اختلالات برونش قرار می دهد. مونوکسیدکربن موجود در دود سیگار نیز احتمال بیماری های قلبی عروقی را افزایش می دهد.
آژانس حفاظت محیط زیست به این نتیجه رسیده است که دود دست دوم سیگار باعث ایجاد سرطان ریه در بزرگسالان سیگاری و غیر سیگاری می شود و خطر بیماری های تنفسی در کودکان و مرگ ناگهانی نوزادان را افزایش می دهد
مهارت جرات ورزی(نه گفتن)مهارت جرات ورزی، یکی از مهارتهای کلیدی زندگی و ارتباط موثر میباشدکه به زبان ساده، جرات ورزی یعنی توانایی بیان صادقانه و مستقیم عقاید، احساسات، نیازها، و حقوق خود بدون تجاوز به حقوق دیگران.این مهارت یک حد تعادل بسیار مهم بین دو نوع رفتار دیگر است
رفتار منفعلانه(passive): ترس از ناراحت شدن دیگران یا رد شدن، فرد احساسات و خواستههای خود را ابراز نمیکند، نه نمیگوید در نتیجه حقوقش پایمال میشود.
رفتار پرخاشگرانه(aggressive): فرد خواستههایش را با تحمیل، توهین یا تهاجم ابراز میکتد و حقوق دیگران را نادیده میگیرد
تعریف دقیق ویژگیهای کلیدی جرات ورزی
صداقت و صراحت: فرد جرات ورز افکارش را به شکل شفاف و رک بیان میکند.احترام متقابل: فرد هم برای حقوق و نیازهای خود احترام قائل است و هم برای حقوق و نیازهای دیگران، بدون اضطراب آزاردهنده: این کار با آرامش و اعتماد به نفس انجام میشود، نه با ترس و لرز.ابراز حقوق شخصی: این مهارت به شما امکان میدهد، نه بگویید به درخواستهایی که دوست ندارید یا نمیتوانید انجام دهید. نظرات مخالف خود را محترمانه بیان کنید. درخواستهای معقول خود را از دیگران مطرح کنید.
رفتار پرخاشگرانه(aggressive): فرد خواستههایش را با تحمیل، توهین یا تهاجم ابراز میکتد و حقوق دیگران را نادیده میگیرد
تعریف دقیق ویژگیهای کلیدی جرات ورزی
صداقت و صراحت: فرد جرات ورز افکارش را به شکل شفاف و رک بیان میکند.احترام متقابل: فرد هم برای حقوق و نیازهای خود احترام قائل است و هم برای حقوق و نیازهای دیگران، بدون اضطراب آزاردهنده: این کار با آرامش و اعتماد به نفس انجام میشود، نه با ترس و لرز.ابراز حقوق شخصی: این مهارت به شما امکان میدهد، نه بگویید به درخواستهایی که دوست ندارید یا نمیتوانید انجام دهید. نظرات مخالف خود را محترمانه بیان کنید. درخواستهای معقول خود را از دیگران مطرح کنید.
احساسات مثبت(مثل محبت یا تعریف) و احساسات منفی(مثل ناراحتی یا عصبانیت) خود را به شیوه درست بیان کنید
مثال ساده: تصور کنید فروشندهای در بازار به شما اصرار میکند جنسی را بخرید که نمیخواهیدابتدا واکنش یک فرد منفعل را بررسی میکنیمباشهسبک منفعل: چشم هرچند که لازم ندارم(حق خود را نادیده میگیرد)پیامد رفتار:احساس پشیمانی و خشم از خودسبک پرخاشگرانه:آهای دست بردار، بر پی کارت(به فروشنده توهین میکند)
پیامد رفتار: درگیری و آسیب به رابطهسبک قاطعانه: متاسفم، ممنون از لطفتون، اما قصد خرید ندارم(محترمانه و قاطعانه نه میگوید)پیامد رفتار: حفظ حقوق خود با احترام به دیگری
«محمد ثانویی» کارشناس واحد سلامت روان مرکز سلامت روان جامعه نگر سراج
نظر دهید